Het oudste en gezelligste underground festival van Nederland is toe aan zijn 31ste editie. Een dag waar de crème de la crème van de extreme muziek samen komen. Saamhorigheid telt en er wordt zelfs een huwelijksaanzoek gedaan. Wanneer ondergetekende op het station van Steenwijk arriveert gaan er verbaasde blikken vanaf het perron richting het Helse geluid vanaf de parkeerplaats voor het Theater. Ja, dit is niet voor iedereen weggelegd.
Eenmaal binnen is Deadspeak aan zijn laatste nummer begonnen. De toon wordt nog even gezet. Het eerste wat volledig onder de aandacht komt is Ceremony. Men maakte begin jaren ’90 een vliegende start met de inmiddels cult classic ”Tyranny from Above”. Maar tegenwoordig is de Death Metal wat verschoven naar meer theatrale Black Metal. De komst van zanger/bassist Mark Ketalaar heeft de band goed gedaan en drummer Abe Stadhouders heeft ook definitief een plek. We krijgen grotendeels nummers van het vorig jaar uitgebrachte ”Solitary Bleed”. Destijds interviewden we nog gitarist Peter Verhoef, vandaag knallen in de volle zon. Verassing is de komst van zangeres Linda van Vugt tijdens de titeltrack van het laatste album. Prima optreden.
Hierna is het verhuizen naar links. Want de indeling van het festival is dit jaar gewijzigd. Zo staan de twee (station en noord) podiums nu naast elkaar. Het leek misschien wat twijfelachting, maar het werkt. Even na de middag kondigt host Earik Mortem voor het eerst in tien jaar Caedere correct aan. Er wordt flink gas gegeven en frontman Marcel Tjepkema zet het publiek aan om niet stil te blijven staan. Wat ook op dit nog vroege tijdstip deels lukt. Een voorzichtige pit ontstaat in de toch ook al lekker brandende zon. Ons eigen land is goed vertegenwoordigd want Dauthuz mag hierna aan zet. De heren zijn in bloedvorm en winnen zieltjes. Want A New Dawn is een vette binnenkomer. Gevolg door Worms van het nieuw album De Bleeke Dood dat vandaag officieel is uitgebracht. Zanger Mike van den Heuvel is een opvallende verschijning en bassist Tim Roeper doet qua podiumpresentatie wat aan Jack Gibson van Exodus denken. Wel heerlijk old school wat erin gaat als koffie met een gevulde koek. Of toch maar een biertje.
Hierna gaan we dan de grens over betreft de bands want het uit Italië afkomstige Husqwarnah. Prima band weer, maar toegegeven kan ik niet te veel vertellen want het sociale aspect zit ook hoog in het vaandel op Stonehenge. Een ronde over het terrein en het wordt een ouderwets gezellig bierdrink aspect. Zoals gezegd een andere indeling, ook iets groter. Zodat achter in ook een stukje schaduw is gerealiseerd. Verder mooi en toch overzichtelijk opgezet met een goed voedselaanbod. Met verder uiteraard diverse stands met merch, platen, patches etc. Die worden aangeboden door wel bekende standhouders. Het is dan ook gemoedelijk toeven op de festival markt en de sfeer is opperbest. Overigens geldt dat voor het gehele terrein.
Het France Putrid Offal is al actief sinds het begin van de jaren ’90 maar de eerste echte full lenght ”Mature Necropsy” zag pas het levenslicht in 2015. Een ruige mix tussen Death en Grind met de leden die zo lijken te zijn weggelopen uit een bloederig mortuarium. Zo lijkt zanger Franck Peiffer ontsnapt te zijn aan volledige onthoofding gezien zijn rode gelaat. Van het vorig jaar uitgebrachte ”Obliterated Life” horen en zien we o.a. Life Consumed en Boning Hall. Titels die voor zich spreken. Welke aderen de twee infusen met rood en groene substantie krijgen is echter onduidelijk. Het is wel duidelijk dat het een goed optreden was.
Terug naar muziek uit eigen land. Hoewel muziek… Rectal Smegma klinkt natuurlijk nergens naar of juist wel? De vuile Grind die men uitstoot wordt veelvuldig geconsumeerd. Frontbeest Yannic Ophorst weet hoe je een feestje moet bouwen en gitarist Stijn Bogers heeft zich ongegeneerd in het roze gekleed. Met deuntjes als Her Truffle Butter Makes me Stutter, Ballsnack en Creme Bukakke hoeven we niet meer te eten. Inmiddels vliegen de strandballen door de lucht en Captain Kut zag dat het goed was.
De beste Death Metal band van Nederland? In ieder geval krijgt Severe Torture veel terecht bijval. Met klassiekers als Feasting on Blood en Misanthropic Carnage onder je hoede heb je wat hoog te houden. Maar de band teert niet alleen op oude successen. Met dwarsdoorsnede van de discografie wordt iedereen tevredengesteld.
Dit is Death Metal volgens het boekje, maar wel erg smakelijk. Dat zo tussen twee ‘’party acts’’. Want halverwege de middag mogen de carnavalspakken weer aan want Party Cannon is aan zet. De enigste naam op de poster in vrolijke kleuren. Met een techno intro een graag geziene gast op festivals van het harde kaliber. Je moet echter wel je hersens uitzetten om dit te kunnen behapstukken. In de goede zin van het woord natuurlijk. Deze Slam, Brutal, Party Grind walst over het terrein en het is lekker druk voor het podium. Voor uw verslaggever is het social time.
De heren van God Dethroned verzaken eigenlijk nooit. Zo ook vandaag weten Henri Sattler en zijn mannen de zaak bij de strot te grijpen. Degelijkheid is troef. Na het intro Black Heart worden we met Asmodeus gelijk bij de les genomen. Men zigzagt door hun oeuvre. Oudjes als Villa Vamperia en Boiling Blood gaan goed samen met meer recenter werk als Illuminati. Zo is er voor elk wat wils en dat heeft men goed bekeken met de beperkt speeltijd.
Hierna is het Zwitserse Messiah aanzet. Opvallend vroeg op de dag, zo in de namiddag. Deze cult band viert het vijfendertigjarig bestaan van hun 3de album ‘’Choir of Horrors’’, een klassieker pur sang. De speeltijd is dan wel iets opgeschroefd maar niet genoeg om het album integraal te spelen. Op twee nummers na horen we alles. Zo laat zanger Marcus Seebach zijn haar geregeld wapperen en laat zijn stem gelden. Origineel gitarist R.B. Broggi is de vriendelijkheid zelve en een laat een glimlach zien. Naarmate de set vordert gaat ook zijn petje af, de haren los en de zonnebril wordt aan de kant gelegd. Verder vinden we uit de line-up van weleer drummer Steve Karrer en bassist Patrick Hersche. Die nog altijd even enthousiast deze oude classic brengen. Meest recente toevoeging is gitarist V.O. Pulver die zich prima heeft vermengd. Wanneer het laatste nummer wordt ingezet horen we een ijzige Poolse wind. Inderdaad Extreme Cold Weather is het slotstuk.
Uit Colombia komt Masacre. De band is actief sinds 1988 maar voor ondergetekende nog onbekend. Tot vandaag, wat een verassing. Deze Death Metal band die o.a. handelt over geweld in hun thuisland overtuigt. Deels in hun moedertaal dragen ze hun enthousiasme over naar het publiek. Gezien het aantal t-shirts van de band hebben ze goed geboerd. Wanneer zanger Alex Okendo zijn microfoon richting het publiek zwaait om ze een regel mee te laten brullen mislukt het helaas om dat de stekker uit de microfoon floept, hilarisch. Als laatste speelt zet met Death Metal Forever in. Hiermee worden ook onze kelen getest. En het werkt op bijna een Manowar niveau. Wat iets te lang doorgaat.
Terug naar Europa want Franse Benighted is in aantocht. Zo is zanger Jullien Truchan er meer dan klaar voor en laat zich gelden met Scars van het twee jaar oude Ekbom. De grunts en pig squals vliegen je om de oren. Met blastbeats en ronkende riffs. Geen tijd om bij te komen. Dit is topsport die een succesformule mag worden genoemd, Nothing left to Fear. Echter is er wederom een ronde over het festivalterrein gepland want de inwendige mens moet worden bediend. Ook dit jaar heeft men een prima keuze aan voedsel. Waar men het in het zit gedeelte oppeuzelt of in de schaduw op het stukje gras bij de merch. Maar de pauze is niet te lang want de eerste band van de avond staat klaar.
Het alles verslindende Cryptopsy komt uit Canada en laat er geen gras over groeien. Een gevestigde naam waar alleen drummer Flo Mounier nog over is van de originele line up. Hij zorgt ervoor dat de fundering van deze meesters ondoordringbaar is. Wat wat een sound, technisch en vooral bruut en lomp. Dat is wat we willen! Het tweede album ‘’None So Vile’’ viert zijn 30ste verjaardag. Logischerwijs komen daar de meeste nummers van. Mocht je even verslappen dan zorgt zanger Matt McCachy er wel voor dat je bij de les blijft. Een imposante vertoning met karakteristiek gezicht. Zijn mond lijkt groter dan zijn gezicht, en om het extra kracht bij te zetten staat hij geregeld op de verhoging vooraan het podium en laat zijn stembanden en nek overuren maken. Wanneer je wat verder naar achteren loopt of aan de zijkant van de podiums staat zie dat de volgende act zich alweer aan het installeren is. Het lijkt een beetje komisch, het is alsof ze aan het playbacken zijn op Cryptopsy.
Eerder op de dag was er een doek dat er dan voor hing. Maar op de een of andere manier is die al snel buitengebruik terwijl de trusts ervoor zijn. Is het een voorzetting van het origineel of een tribute act? Betreft Carnivore A.D. kunnen we daar over discussiëren. Boegbeeld Peter Steele is natuurlijk al lang niet meer onder ons en drummer Louie Beateaux die overigens nog deel uitmaakte van deze reïncarnatie overleed in 2022. Met nul originele leden stelt men zich strijdvaardig op. Met classics van weleer zoals Carnivore en Jesus Hitler wordt vooral de wat oudere garde bedient. Wellicht lijkt de impact van toen minder dan de dag van vandaag. Maar we zijn dan ook 35/40 jaar verder. Het is alsof Lord Petrus uit zijn graf is gekomen. Want zanger/bassist Baron Misuraca lijkt met zijn lange zwarte haar op hem. Bewuste keuze? Wie zal het zeggen. Hij vraagt of er interesse is in het huidige materiaal. Gelukkig is er respons en men zet I Stand Alone in van de eerder dit jaar uitgebrachte E.P. ‘’Transmutation’’. Waarna Race War toch voor meer herkenbaarheid zorgt. Desalniettemin een prima show en naderhand nog even met Baron gepraat, hij is de vriendelijkheid zelve.
Zoals elk jaar is er weer een vreemde eend in de bijt. Dat moet ook om de menigte bij de les te houden. Want Frontline Assembly geeft ons een dosis Electro-Industrial. Althans dat is de bedoeling. Er is een flinke technische storing waardoor men nog niet kan beginnen. Onze host Earik moet improviseren en doet dat op ludieke wijze door moppen die worden voorgedragen te vertellen en huishoudelijke mededelingen te verkondigen. Ondertussen wordt er achter hem druk gewerkt. Echter is de persoon met de juiste data nog op Schiphol, now what!? Bijna 20 minuten later dan gepland begint men dan toch aan hun set. Logischerwijs fronzen de wenkbrauwen bij de klanken van deze act die zijn oorsprong in de jaren ’80 heeft. De gedachten aan The Sisters of Mercy, Dead Can Dance en Killing Joke komen op. Een gewaagde keuze? Misschien maar wat adempauze is ook prettig.
Want de alles overbeukende tank die zich Asphyx noemt staat klaar om alles plat te bombarderen. Nummers over oorlog, houdt het dan GVD nooit op brult Martin van Drunen. Een mix van oud en nieuw werk zoals I Came From the Skies, Deathhammer en The Rack spreken voor zich. Schedels op en neer en gaan! Met veel enthousiasme beukt men de set door. Zo is gitarist Paul Baayens op elke hoek van het podium te vinden. Bassist Alwin Zuur die vorig jaar ook met Berzerker Legions aanwezig was vult hem prima aan. Achter het imposante drumstel zit een even imposant persoon, Stefan ‘’Tormentor’’ Hüskens. Zijn battle jacket hangt over zijn kit en het is duidelijk waarom hij een graag geziene gast is in de scène. Wat een klasse act blijft dit toch.
Ook graag geziene gasten zijn de heren van Immolation uit New York. Met het nieuwe Descent onder hun hoede hoeven ze zich nergens voor te schamen. Daar komt dan ook het meeste materiaal van. Zo is These Vengeful Winds een machtige binnenkomer. De flesjes water die voor de speakers liggen dansen er weer veelvuldig op los. Verder nieuw werk zoals o.a. The Ephemeral Curse en Adversary zijn wellecht voor de mainsteam niet te verteren maar voor “ons Metalheads’’ gezonde voeding.
Inmiddels doet de duisternis zijn entree. Dat komt Rotting Christ ten goede. De laatste keer dat ondergetekende ze live heeft gezien was in 2008. Een hoop gemist want deze Grieken zijn flink geëvolueerd door in de jaren. Een mooie mix van Black, Death en Gothic laten we het maar noemen. Zo zet Dies Irae de toon voor veel moois wat komen gaat. Onder leiding van Sakis Tolkis hebben ze Stonehenge in hun greep. Wellicht de meest sfeervolle show van vandaag, ondersteund door de nu zichtbare lichtshow. Of het nu gaat om het oudere Demonon Vrosis of meer recente Like Father, Like Son in extase kom je gegarandeerd. De interactie is op hoog niveau en met de geweldige melodische solo’s van tour gitarist Kostis Foukarakis krijg je kippenvel. De drie kwartier zijn dan ook zo voorbij. Afsluiten met Grandis Spiritus Diavolos vraagt dan eigenlijk om meer.
Het had gekund want de helaas technische problemen spelen weer op voordat Carcass kan beginnen. Eenmaal begonnen met Unfit for Human Consumption toont zanger/bassist Jeff Walker zijn ontevredenheid, a giant clusterf#ck! Vorig jaar stond hij nog in het publiek. Nu met een ontevreden gezicht op het podium. Maar naarmate de set volgt ontdooit hij en is het niet lullen maar spelen. Want laten we eerlijk zijn, welk metalen hart gaat nu niet sneller kloppen van Buried Dreams en Incarnated Solvent Abuse. Ja, het ‘’Heartwork’’ album heeft nog niets aan kracht ingeboet. De handen gaan op elkaar met Dance of Ixtab en alles komt toch nog goed. Ondertussen kan het vangteam ook lekker aan de slag aangezien er ouderwets lichamen over het dranghek vliegen, zo hoort het. Echter moet de set wel ingekort wordt zo is Heartwork het slotstuk.
Al meer dan de klok rond is dit feest aan de gang. Zo langzamerhand vallen er wat meer slachtoffers aan de consumptie van deze goed dag. Een aantal is al vertrokken of vertrekt tijdens de laatste act. Hadden we het over de crème de la crème van de extreme muziek? Dan hoort Grave daar uiteraard bij. Hoe old school wil je het hebben? Zo zijn Day of Mourning en Morbid way to Die wel aan de meesten besteed. Met het kenmerkende begin ’90 sound krijgen we in de late uurtjes nog een les in degelijkheid. Het is dan ook vooral het oudere werk wat aanslaat. Wat ik gaandeweg niet kan verkroppen is dat het toch een klein beetje saai begint te worden. De band speelt en daar kun je het mee doen, of is dat dan toch de vermoeidheid na zo’n lange dag. Echter moeten ook deze Zweden de set in korten want het is al na middennacht.
We kunnen terugkijken op een zeer geslaagde 31ste Stonehenge. Inmiddels is de voorverkoop voor het volgende jaar al in volle gang. Laat het zo zijn dat men binnen een week weer zal uitverkopen. Meer dan terecht, hulde voor dit toffe festival!
Tekst & foto’s: Kevin Scholten.